Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi, WHO Cenevre Merkezi ve 6 Bölge Ofisi ile Türkiye arasındaki ilişkileri koordine etmek ve ilişkilerde verimli sonuçlar almak üzere 1959 yılında WHO Türkiye Temsilciliğini kurmuştur. 

Söz konusu Temsilciliği, 1977 yılına kadar Dr.OLIVEIRA ile İtalyan Dr.Coneelto GUTTUSO yürütmüşlerdir.1977-1986 yılları arasında WHO’nun içine düştüğü maddi sıkıntı nedeniyle Temsilci atanmamış ve başında bir Sekreterin (Sn.Yüksel SHAW) bulunduğu Ofis çalışmalarını sürdürmüştür.

1986 yılında tekrar Temsilci atanmış ve bu göreve İtalyan uyruklu Dr.Umberto Broccola TOMMASI getirilmiştir.Daha sonra sırasıyla eşi de Türk olan Nikaragua uyruklu Çevre Mühendisi Oltio Jose ESPINOZA atanmış ve ESPİNOZA’nın emekliye ayrılmasıyla Finlandiya uyruklu Dr.Hannu VUORI bu göreve getirilmiştir. Dr. VUORI, 31 Ağustos 1998 tarihi itibari ile görevini tamamlıyarak WHO Avrupa Bölge Ofisine dönmüştür.

Bilindiği üzere son yıllarda Birleşmiş Milletler ve bağlı kuruluşları bir reform sürecine girmiştir.Dünya Sağlık Örgütü de BM’nin bir uzmanlık kuruluşu olduğundan,kendi içinde yeniden yapılanma süreci içine girmiştir. Bu çerçevede,ülkelerde bulunan DSÖ Temsilciliklerinin durumu da ele alınmış ve bir çok ülkede bu temsilciliklerin kapatılarak, İrtibat Ofisi(Liaison office)’ne dönüştürülmesi kararlaştırılmıştır. Bu geçişin gerekçesi,ülkelerin içinde ikili ilişkileri yürütebilecek yeterli sayıda ve nitelikte personelin yetişmiş olması ve ülkelerin kalkınmışlık düzeyine ulaşmış olmalarıdır.

WHO Temsilciliği ile İrtibat Ofisi arasındaki temel fark; WHO Temsilcisinin uluslararası memur statüsünde olmasına karşılık İrtibat görevlisinin ev sahibi ülke vatandaşları arasından seçilmesidir.Ayrıca,WHO Temsilciliği’nin ev sahibi ülke Sağlık Bakanlığına danışmanlık hizmetleri verme ve kendi bütçesi ile teknik programları yürütme yetkisine sahip olmasına karşılık İrtibat Ofislerinin bu yetkileri mevcut olmayıp özellikle teknik programlar WHO Avrupa Bölge Ofisi’nce yürütülmektedir.

1959 yılında bir yasayla kurulan WHO Türkiye Temsilciliği yine bir yasayla ortadan kaldırılarak yerine WHO Türkiye İrtibat Ofisi kurulması konusunda görüşbirliğine varılmıştır.

Sağlık Bakanlığı teknik konularda, Dışişleri Bakanlığı da gerek politik gerekse uluslararası kuruluşlarla ilişkilerin geliştirilmesi ve Dünya üzerinde meydana gelen önemli değişimlerin Türkiye’de uygulanması hususunda görüşbirliğine vararak, WHO Türkiye Temsilciliğinin yerine WHO Türkiye İrtibat Ofisi kurulması konusunda karar almışlar ve  WHO Avrupa Bölge Ofisi ile görüşmelerde bulunularak hukuki prosedürü yerine getirilmesini sağlamışlardır.

WHO Avrupa Bölge Ofisi ile Türk Hükümeti’nin karşılıklı müzakereleri sonucu ‘’Türkiye’de  İrtibat Ofisinin Kurulmasına İlişkin Anlaşma’’, 10 Mayıs 1999 tarihinde Kopenhag’da,WHO Avrupa Bölge Direktörü Dr.Jo Eirik ASVALL ile T.C Kopenhag Büyükelçisi Sayın Turan MORALI tarafından imzalanmıştır.

Anlaşmanın yürürlüğe girmesi uzun bir çalışma dönemini kapsamıştır.Anlaşma öncelikle Türkiye Büyük Millet Meclisi(TBMM) Sağlık Komisyonu ile Dışişleri Komisyonundan görüşülerek geçmiş ve TBMM Genel Kurulu tarafından 30 Haziran 2000 tarihinde 4591 Sayılı Kanunla uygun bulunmuş ve Resmi Gazete’nin 7 Temmuz 2000 tarihli ve 24102 sayılı nüshasında yayınlanmıştır.

Dışişleri Bakanlığı sözkonusu Kanunu 11 Temmuz 2000 gün ve UKGY-III-3780-2607 sayılı yazısı ile 31 Mayıs 1963 tarih ve 244 Sayılı Kanun’un 3. Maddesi gereğince Bakanlar Kurulu’nca onaylanmak üzere Başbakanlık’a göndermiştir.Başbakanlık gerekli altayapı çalışmasından sonra konuyu 12 Temmuz 2000 tarihinde Bakanlar Kuruluna getirmiş ve 2000/1056 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile WHO Türkiye İrtibat Ofisi Anlaşması uygun bulunmuştur.

Sözkonusu Anlaşmanın Onaylanması hakkındaki 2000/1056 Sayılı Karar Resmi Gazete’nin 23 Ağustos 2000 gün ve 24149 sayılı nüshasında yayınlanarak yürülüğe girmiştir.

Dışişleri Bakanlığı, milli mevzuatımıza göre yürülüğe giren bu Anlaşmanın onay işlemini T.C. Kopenhag Büyükelçiliği aracılığıyla WHO Avrupa Bölge Direktörüne bildirmiş ve bu işlemden sonra her iki tarafça da WHO Türkiye İrtibat Ofisi’nin çalışmaya başlaması onaylanmıştır.

TÜRKİYE İRTİBAT OFİSİ’NİN AMAÇ, YETKİ VE SORUMLULUKLARI

AMAÇ:  Türkiye’de İrtibat Ofisinin Kurulmasına İlişkin Dünya Sağlık Örgütü, (DSÖ/WHO)   Avrupa Bölge Ofisi ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Yapılan Anlaşma’nın 1. Maddesi  İrtibat Ofisinin amacını açıklamaktadır.

"Bütçe kısıtlamalarına ve mevcut fonlara bağlı olarak DSÖ (WHO), Ankara’da, Ulusal Yetkili Memur ve İdari Asistan’dan oluşan bir İrtibat Ofisi kuracaktır."

İrtibat Ofisi, her nereye kurulursa kurulsun, DSÖ’nün bir Ofisi olup, ulusal idarenin bir parçası olarak sayılmayacaktır. Aksi bir durum kabul edilmediği sürece, İrtibat Ofisi aşağıdaki amaçlar doğrultusunda kurulacaktır:

• Türkiye’de DSÖ sağlık programlarının yürütülmesini desteklemek;
• Sağlık alanında, etkili uluslararası işbirliğini geliştirmek;
• Türkiye’de DSÖ kaynaklarının harekete geçirilmesi için bir yerel odak nokta olarak çalışmak;
• DSÖ doküman ve yayınlarının Türkiye’de sağlanmasını ve bu yayınlara ulaşılabilmesini sağlamak.’’

İrtibat Görevlisi, WHO Avrupa Bölgesi,Ülke Sağlık Gelişim Direktörü ile çalışacaktır.

İrtibat Görevlisinin  temel görevi,WHO’nun programlarını Türkiye’ye yerleştirmektir.

Bunu gerçekleştirirken İrtibat Görevlisi hem ulusal  yönetimle sıkı bir işbirliğini yapacak hem de WHO  adına hareket edecektir.

 Sürekli bir değişim ortamında görev yapacak olan WHO İrtibat Görevlisinin ana sorumlulukları şunlar olacaktır.

• Türkiye ile işbirliği faaliyetlerini WHO’nun  başarılı bir şekilde yerine getirmesine yardımcı olmak, işbirliği faaliyetlerini izlemek ve gerektiğinde aktif olarak görev almak.

• Hükümete, sağlık alanında etkili bir uluslararası işbirliği ve kaynakları harekete geçirme faaliyetlerinin sağlanmasına yardımcı olmak.

• Hükümetlerarası ve Hükümetdışı Kuruluşlara sağlıkla ilgili konularda danışmanlık yapmak.

• Bakanlık birimlerine (Sağlık Bakanlığının başta Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı olmak üzere diğer birimlerine) ve diğer Toplum Sağlığıyla ilgilenen tüm Ulusal Kurum ve Kuruluşlarla ‘’İlgili Kişi’’ olarak çalışmak.

• WHO ve WHO personelinin Türkiye’deki görevleri konusunda Ülke’de odak nokta olarak hareket etmek.Programlarının her iki taraf için en faydalı şekilde ayarlandığından emin olarak ve gelecek tartışmalara katılarak faydalı bir şekilde görev yapmaktır.

• WHO’nun ülkedeki faaliyetlerine yön verecek,Türkiye’deki her alandaki gelişmeleri, özellikle politik,sosyal,ekonomik ve sağlık alanındaki son gelişmelerle ve diğer Uluslararası Organizasyonların faaliyetleri ile ilgili WHO’ya düzenli bilgi vermek.Sağlık alanındaki bu bilgiler; sağlık konusundaki politik gelişmeleri, yeni kanunları ve sağlık reformları gibi bilgileri içerecekdir.

• WHO’nun daha iyi tanınmasını sağlamak için Türkiye’de WHO’ nun faaliyetleri ve çalışmalarını geniş kitlelere yaymak. Bunun sonucunda, WHO ile işbirliği halindeki  İrtibat Görevlisi WHO’nun varolan veri tabanıyla birlikte yerel sağlık durumu hakkındaki mevcut ulusal veriyi kullanarak bilgisayarda bir veritabanı oluşturacaktır.Buna ek olarak,  İrtibat Görevlisi WHO yayınlarının mevcut olduğundan ve ülkede erişilebilir olduğundan emin olmalıdır.

• WHO’nun genel ve ülkedeki faaliyetlerini kısaca açıklamak amacıyla,Türkiye’deki sağlıkla ilgili Kurum ve Kuruluşlarla iletişim kurmak.

• Toplumun sağlık koşullarını geliştirmesine olası katkılarını tartışmak amacıyla diğer Bakanlıklarla iletişim kurmak.

• Diğer Uluslararası Kuruluşların Temsilcileri veya sağlık alanında faal olan Kuruluşlar ile düzenli iletişimi devam ettirmek ve Türkiye’nin ve WHO’nun ilgisini tartışmalarda belirterek WHO’yu bu sahadaki gelişmelerden haberdar etmek.

• Türkiye’ye ikili veya çoklu kaynaklardan sağlanan teknik yardımları izlemek ve koordinasyonu sağlamak amacıyla bu yardımlar konusunda WHO’ya bilgi vermek.

• Ülkedeki diğer WHO ağı ve WHO ile işbirliği yapan merkezlerle düzenli bağlantıları sürdürmek.

WHO TÜRKİYE İRTİBAT OFİSİNDE GÖREV ALMA 

• 1959 yılında Türkiye’de kurulan WHO Temsilciliği 31 Ağustos 1998 tarihine kadar yabancı uyruklu WHO uzmanlarınca yürütülmüştür.Sırasıyla, Dr.OLIVEIRA, Dr.Coneelto GUTTUSO,Dr.Umberto Broccola TOMMASI, Çevre Mühendisi Jose Oltio ESPINOZA ve Dr.Hannu VUORI Türkiye’de görev yapmışlardır. 

Birleşmiş Milletler ve Dünya Sağlık Örgütü’nde gerçekleştirilen reform çalışmalarına paralel olarak Türkiye Hükümeti’nin de kararıyla ‘’Türkiye’de İrtibat Ofisi’nin Kurulmasına İlişkin Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Yapılan Anlaşma’nın’’Türkiye Millet Meclisinde görüşülerek 30 Haziran 2000 tarih ve 4591 Sayılı Uygun Bulma Kanunu ile kabulü ve 2000/1056 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 23 Ağustos 2000 gün ve 24149 Sayılı Resmi Gazete’de yayımı ile yürürlüğe girmiştir. Sözkonusu Kanun’la ilk kez bir Türk uzmanın Ofis’e atanma imkanı sağlanmıştır.

• WHO Türkiye Temsilciliği döneminde, İrtibat Görevlisi’nin atanması için 21 Mayıs 1998 tatihinde büyük gazetelerde ve usulüne uygun duyuru yapılmış,duyuru sonrası 53 kişi müracaatta bulunmuş ve WHO Avrupa Bölge Ofisi veTürkiye Temsilcisi’nin oluşturduğu Değerlendirme Grubu 10 kişilik kısa listeyi 28 Haziran 1999 tarihinde sınava çağırmıştır.Birleşmiş Milletler (BM),Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Dışişleri Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı yetkililerinden oluşturulan 9 kişilik Seçme Komisyonu, adayları sınavdan geçirdikten sonra 3 kişilik gruba indirmiştir. Daha sonra yine BM,WHO ve Türk Hükümetinin gerçekleştirdiği çalışmalar ve yerine getirilen prosedürler gereği bir aday üzerine karar verilmiştir.